De winter is psychologisch gezien de tijd van afsterven, bezinning. We trekken ons terug, zijn meer naar binnen gericht, maar bereiden ons ondertussen voor zoals een zaadje doet onder de grond. Wanneer dan eindelijk de lente aanbreekt is het tijd voor het ontkiemen, naar buiten komen en in beweging zetten van onze nieuwe ideeën, we beginnen met een schone lei. De energie is jong en fris en naar buiten gericht.

Kortom de lente is de periode om iets nieuws te beginnen en de plannen die zich in je hoofd hebben gevormd ten uitvoer te brengen.

Ontluiken van nieuw leven

In de natuur zie je volop de symboliek van de lente terug. Ontluikende bloemen, uitlopende bomen, vogels die gaan nestelen, eieren leggen en letterlijk nieuw leven voortbrengen. De koeien die weer de wei ingaan, pasgeboren lammetjes, vlinders die ontpoppen, overal om ons heen lijkt het te zinderen van nieuw leven.

Maar niet alleen de natuur ontwaakt. Op de eerste mooie dagen stromen ook wij mensen massaal naar buiten. Op het terras, het strand, in het park of gewoon op de stoep koesteren wij onszelf in de eerste zonnestralen. We laden ons op in de zon om met volle batterij het leven weer in te gaan.

Voorjaarsschoonmaak

Lente is de tijd van de grote voorjaarsschoonmaak. Een traditie die nu wel verwatert, maar die toch mooi past bij het voorjaar. We maken schoon schip en hebben ruimte nodig voor het nieuwe. Niet alleen in ons hoofd, maar ook in ons huis. Door letterlijk de bezem erdoorheen te halen en de ramen open te gooien schep je ruimte in je huis en je hoofd, het frist op, geeft lucht en maakt alles als nieuw. Klaar voor het opbloeien.

De grote schoonmaak is een prima manier om samen met je kinderen het huis klaar te maken voor het voorjaar en de lente toe te laten in jullie leven. Neem samen de slaapkamer onder handen, ruim op, verf de muur in een nieuwe kleur, mest een kledingkast uit en verzamel overbodige kleding voor het goede doel, laat je kind bijvoorbeeld zijn tekeningen of speelgoed uitzoeken, de lego wassen, sop samen de ramen of ga snoeien, harken en bladruimen in de tuin. Er zijn mogelijkheden genoeg om schoon schip te maken en je kind te laten ervaren wat hernieuwde ruimte en frisse energie doet.

Laat het gras kietelen onder je blote voeten!

Waar kun je nu beter het gevoel van de lente opsnuiven dan buiten? Tijd om achter de digitale schermen vandaan te komen en je zintuigen weer eens op scherp te zetten. Ga er op uit, loop eens een blotevoetenpad, ontdek de insecten zoals lieveheersbeestjes, bijen en vlinders die weer te voorschijn komen. Blaas de zaadjes van een paardenbloem in de lucht. Zoek jonge eendjes in het park of kikkerdril in de sloot.

In het voorjaar zijn er ook veel activiteiten bij natuurcentra en boerderijen. Lammetjes kijken, vogelhuisjes maken, op pad met de boswachter, de koeien weer de weide in laten. Misschien kun je helpen op een (kinder)boerderij, dieren aaien bij een van de vele boeren landwinkels of meedoen aan een van de activiteiten van bijvoorbeeld Natuurmonumenten zoals de lammetjesdagen of wilde buiten dagen (leren overleven in de natuur).

Blote voetenpaden

Geef je voeten de vrijheid, voel de aarde, het gras of het zand onder je voeten. Een speelse manier om echt lekker buiten te zijn en contact te maken met de aarde.

De top 10 blote voetenpaden in Nederland en België

Het hoeft niet per se stralend lenteweer te zijn. Ook heerlijk (met je paraplu) door de regen lopen en in de plassen stampen of tegen de wind in door de polder fietsen, laten je zintuigen tintelen. Echt geen zin om naar buiten te gaan? Volg dan via de webcam het hol van de vos, de zeearend of de spreeuw en maak de mooiste momenten van nieuw leven in de natuur mee van heel dichtbij. Heb je een extraatje nodig om je kinderen achter hun scherm vandaan te krijgen? Probeer het dan eens met leuke natuurapps (lees ook: Buitenspelen 2.0)

Pasen en de palmpasenstok

Een feest wat bij uitstek past bij de lente is Pasen. In dit christelijke feest staat het nieuwe leven centraal. Christus is opgestaan uit de dood. Hij heeft de dood overwonnen, en schenkt hiermee nieuw leven aan ons mensen. Je ziet dit thema ‘nieuw leven’ en vruchtbaarheid terug in de symboliek van de paaseieren, paashaas en kuikens.

Een leuke activiteit voor kinderen die vanuit religieuze invalshoek vaak door kerken en scholen wordt georganiseerd is het maken van een palmpasenstok: een houten kruis versierd met groene takken en lekkers, bovenop wordt vaak een broodhaantje geplaatst. Hoewel er in de geschiedenis meerdere vormen voorkomen (bijvoorbeeld gevlochten broodkransen) is dit de meest bekende. Het houten kruis symboliseert het overwinnen van de dood door Christus en staat voor de weg naar het nieuwe leven. De takken staan voor de intocht in Jeruzalem (palmpasen), de lekkernijen verwijzen naar de zoete en zure vruchten van het leven (of naar de zilverstukken die betaald werden aan Judas voor het verraden van Jezus) en het haantje is het symbool voor hoop, het aanbreken van een nieuwe dag.

Behalve vanuit christelijke traditie, kent de palmpasenstok ook wortels in de vruchtbaarheidsfeesten om de lente te verwelkomen. De krans van Buxus staat dan voor de kringloop van het leven, de jaarcirkel van vruchtbaarheid, leven en afsterven. Eieren en brood voor vruchtbaarheid en ontkiemen van nieuw leven. De palmpasenoptocht is ontstaan uit een mengvorm van kerkelijke tradities en het ronddragen van de meiboom.

Laat het groeien!

Het voorjaar is ook bij uitstek de tijd om te zaaien, planten en kweken. Lekker met je handen in de aarde en van heel dichtbij volgen hoe iets groeit en ontwikkelt. Een mooi moment om stil te staan bij de cyclus van het leven, maar ook om te ruiken en proeven en lekker bezig te zijn en ons meer bewust te maken van onze omgeving, het ecosysteem waarin wij functioneren. Door ze vroeg aandacht en respect bij te brengen voor de natuur, wordt het natuurbewustzijn vergroot en gaan ze er later bewuster mee om. Kweek samen tuinkers, tomaten of aardbeien. Leg je eigen mini moestuin aan, verzamel lieveheersbeestjes tegen de luizen, gieter als het droog is en oogst je eigen aardbeien. (Lees ook Je eigen mini-moestuin dat is goed oogsten!)

Leestips:

Het laatste kind in het bos / R.Louv

‘Ik speel liever binnen, daar zitten de stopcontacten,’ zegt een jongen uit groep zes.
Een jongere kan u eerder wat vertellen over de regenwouden in het Amazonegebied dan over de laatste keer dat hij op ontdekking het bos in ging of in het gras luisterde naar de wind. Nooit zaten zo veel kinderen binnen, vaak achter een tv- of computerscherm. Richard Louv brengt dit opgroeien zonder natuur in verband met de verontrustende toename van overgewicht, concentratiestoornissen en depressies bij kinderen.

Met je smartphone het bos in /Jolanda Pikkaart

Vaker met kinderen de natuur in? Met je smartphone het bos in is het eerste boek dat de link legt tussen kinderen, natuur, onderwijs en technologie! Gebruik de smartphone en tablet, en ga met kinderen de natuur in met apps, gps of een digitale camera. Dit boek helpt je op weg.

Wonen met de seizoenen / Kristin Peters

Weer eens wat anders dan de seizoenstafel, Verander je inrichting naar het seizoen. Dit boek wil een aanzet zijn om de seizoensveranderingen ook binnen in huis op te roepen. Drie grote delen spelen hierop in: inspiraties, creaties en levende ruimtes. Elk seizoen, aldus de auteur, heeft zijn eigen kleuren, structuren, geuren en objecten en door hiermee rekening te houden, krijgen deze veranderingen binnenshuis de nodige kansen. Tot de omgevingsfactoren die ons welbevinden kunnen beïnvloeden behoren licht, geluid, geur, kleur en aanraking.

Ecofabulous koken in alle seizoenen / Lisette Kreischer

100% natuurlijk eten en genieten. Wanneer komt de rabarber van het land? Wat moet je met die vreemde knollen uit je verantwoorde groentepakket? Ecofabulous koken in alle seizoenen is een boek vol pure recepten zonder kunstmatige toevoegingen. Voor ieder jaargetijde geeft Lisette Kreischer een overzicht van seizoensproducten en vele (h)eerlijke recepten, afgewisseld met natuurlijke styling- en beautytips en bijzondere gerechten voor speciale gelegenheden.

Leve de lente! / Vivian den Hollander

Ontdek samen met Roos en Mika wat er in de lente allemaal te zien is. De twee vriendjes vinden narcissen in de tuin, mogen zonder jas naar buiten en bakken taartjes in de zandbak. Ze leren hoe merels hun nestjes bouwen en gaan kijken naar de lammetjes bij opa Rob in de wei. Roos krijgt zelfs een lammetje mee naar huis, dat ze met de fles mag grootbrengen. Het paplam gaat ook mee naar school, met een luier om! Op school maken de kinderen zelf mooie mandjes met paaseieren erin. En met Koninginnedag heeft Roos een wel heel bijzonder versierde fiets!
Voorlezen, knutselen en zingen over de lente. Met vrolijke liedjes van Ingrid Rietveld, te beluisteren op www.wijmakenmuziek.nl

Voor ons mensen geldt eigenlijk een beetje hetzelfde. Na een uitbundige en veelal naar buiten gerichte zomer is de herfst vaak de periode waarin we ons terugtrekken en meer naar binnen richten. Misschien alleen al vanwege de vallende bladeren, regen of het gure, donkere weer. Maar het natuurlijke ritme van het jaar lokt uit tot reflectie. We zetten nog even een laatste eindsprint in, inventariseren de oogst en verzamelen genoeg voorraad voor de winter. Om uiteindelijk bij intrede van de winter het toppunt van onze reflectie te bereiken: Sinterklaas, Kerst en Oud & Nieuw. Nergens in het jaar blikken we zoveel terug op het afgelopen jaar als in december. Net alsof we na een goede analyse van het afgelopen jaar en het uitspreken van dingen naar elkaar, alles weg kunnen vegen om in januari opnieuw te beginnen.

De herfst staat in essentie dan ook voor het loslaten van oude zaken om ruimte te maken voor een nieuw begin. Een mooi thema om mee te nemen in je activiteiten om dit seizoen ten volle te beleven:

Naar buiten!

De herfst is dé tijd voor het spotten van spinnenwebben, paddenstoelen en het verzamelen van blaadjes, takken, kastanjes en noten. Niets zo leuk als lekker ritselen door krakende bladeren of stampen in grote regenplassen. loop eens een kabouterpad met je kinderen, ga het bos in, of uitwaaien aan het strand. Heerlijk de wind trotseren, om later met gloeiende wangen achter een kop dampende thee of chocomelk te zitten.

Sluit jezelf niet op achter glas, maar doe mee met de uitbundigheid van de herfst. Ze maakt zich met al haar kleuren op voor de grande finale, nog één keer goed vlammen voor de winter alles toedekt. Een flinke regenbui kan vervelend zijn, maar het prikkelt je zintuigen en geeft je wel het gevoel dat je leeft!

Oogst binnenhalen

Aan het eind van de zomer worden er op veel plaatsen oogstfeesten georganiseerd of kun je bijvoorbeeld zelf appels plukken in een boomgaard. Natuurlijk kun je ook zelf op pad gaan en bramen plukken in het wild, hazelnoten rapen of tamme kastanjes. Ook in je eigen tuin kun je voor kinderen de hele cyclus van zaaien, groeien en oogsten dichtbij brengen. Een appelboompje, aardbeiplant of het snel ontkiemende tuinkers. Het zijn allemaal manieren om stil te staan bij de natuurlijke kringloop van alles wat groeit. Je kind leert dat iets aandacht nodig heeft om te kunnen groeien. Het gaat niet altijd zomaar vanzelf, maar des te trotser zijn ze wanneer ze hun eigen oogst kunnen binnenhalen. Als je iets hebt geoogst is het ook leuk om dit te prepareren en bewaren, bijvoorbeeld door jam of appelmoes te maken. Wanneer je op een later moment zo’n pot openmaakt denk je dan weer terug aan de rijke oogsttijd.

Leg vast en overdenk

Na alle bloei van de zomer is nu de tijd gekomen om het gegroeide te verzamelen, bestendigen, vast te leggen en/of af te sluiten. Of het nu gaat om het maken van een thematafel, fotoalbum van de vakantie, het bakken van een appeltaart met eigen appels of maken van poppetjes van kastanjes. Het maakt de cirkel rond en geeft plek voor een nieuw begin, een nieuwe vakantie, een nieuwe oogst.

Hebben jullie schelpen verzameld tijdens de vakantie? Maak er een mooi kunstwerk van. Bloemen geplukt en gedroogd? Lijst ze in! Stenen verzameld of zand? Geef het een plek in je eigen tuin of in het terrarium van je leguaan. Souvenirs meegenomen of enkel herinneringen? Het maakt niet uit. Deel je gedachten of maaltijd met elkaar en laat de hoogte- en dieptepunten nog een keer de revue passeren voor je verder gaat.

Samen zijn, delen, genieten, reflecteren en vooruitkijken

Deze periode is bij uitstek het moment om samen te komen, te vieren en te reflecteren. Elkaar deelgenoot maken van je besognes verdiept je relatie. Gebruik bijvoorbeeld het Sinterklaasfeest om elkaar op een leuke manier een spiegel voor te houden, af te rekenen met elkaars onhebbelijkheden of schoon schip te maken. Het is zonde als zo’n feest verwordt tot enkel een cadeautjesfestijn. Het is verleidelijk als je niet goed bent in dichten of knutselen om de gedichten en surprises achterwege te laten. Maar laat deze kans om elkaar op een heel laagdrempelige manier aan te spreken en je hart te luchten niet zomaar voorbij gaan. Kleine ‘ergernissen’ kunnen zo oplossen, weggelachen en weggeveegd worden, de rekening is vereffend en maakt de weg vrij.
Bij het afsluiten ontstaat ruimte voor nieuw. Nieuwe ideeën, nieuwe groei en verdere ontwikkeling. Vier de feesten met elkaar, gedenk het verleden en deel je toekomstwensen. Het uitspreken en delen van deze wensen zaait de nieuwe oogst.

Boekentips herfst & seizoenen

Leven en werken in het ritme van de seizoenen
Het is in deze tijd voor ieder mens een kunst een eigen levensritme te vinden en niet meegezogen te worden in de buitengewone turbulentie waar we in onze samenleving in terecht zijn gekomen. Jaap Voight bestudeerde ruim tien jaar de invloed van de seizoenen op de mens en ondervond hoezeer wij niet losstaan van die cyclische beweging door het jaar heen, maar er onderdeel van zijn.

Platenzoekboek: de vier seizoenen Wat gebeurt er in alle seizoenen binnen en buiten de stad? In dit boek zijn alle seizoenen gebundeld, de seizoenen zijn ook elk als los boek verkrijgbaar.

Seizoenenknutselboek knutsel allerlei seizoenstaferelen ook leuk als inspiratie voor het maken van seizoenstafels. Een seizoenstafel is een vaste plek in huis waarmee je uitbeelding geeft aan het betreffende seizoen. Gedurende het seizoen kun je hier symbolische voorwerpen aan toevoegen die staan voor gebeurtenissen of jaarfeesten in deze periode.

De vier seizoenen in dans en beweging (handleiding +CD) : bewegingsspelletjes voor kinderen

Lekker leesboek voor leeftijd van 9-12 jaar: Het geheim van de bosvrienden gaat over Stijn en Daan die avonturen beleven in het bos. “Als zoon van een boswachter is Stijn erg geïnteresseerd in alles wat er in het bos gebeurt. Hij weet heel veel over vogels en andere dieren. Wanneer zijn nieuwe klasgenoot Daan dezelfde belangstelling blijkt te hebben, kan hun vriendschap niet meer stuk. Uren brengen ze samen in het bos door. Het liefst houden ze hun belevenissen geheim voor hun klasgenoten en zelfs voor hun ouders. Maar als de jongens tijdens hun avonturen allerlei vreemde dingen ontdekken en zelfs geconfronteerd worden met echte boeven, dan wordt het wel heel erg spannend en loopt het hen bijna uit de hand…”